Tycho Boeker: een kunstenaar in theaterkleding
Tycho Boeker ontwerpt sinds 1989 onder de naam Prince Charming en onder zijn eigen naam extravagante, schitterende theaterkleding. Hij werkt tegenwoordig vooral voor ‘magie en circus’: voor Hans Klok en voor wereldwijd beroemde circusartiesten. Voor De Gaykrant interviewde ik de talentvolle, ervaren ontwerper. Die aandacht verdient hij. Hans Klok: ‘Tycho is de Bob Mackie van Europa’.
door Anne-Rose Mater-Bantzinger
Interview door A-R in Het Parool in februari 1996 met Tycho Boeker en Edgar Stuurman; samen destijds Prince Charming (eerste stuk van de pagina)
Interview in Het Parool door A-R in februari 1996 met Tycho Boeker en Edgar Stuurman; samen destijds Prince Charming (tweede stuk van de pagina)
Tycho Boeker kijkt in de spiegel in zijn atelier (eigen foto A-R)
Ruim dertig jaar geleden ontmoette ik Tycho Boeker voor het eerst. In februari 1996 interviewde ik hem en zijn toenmalige compagnon Edgar Stuurman voor Het Parool. Het artikel had de spannende kop ‘Naakt tussen de naaimachines’.
Hij zegt geamuseerd: “Met die kop waren we heel blij”. De twee maakten destijds theaterkleding die was ontworpen door Jan Aarntzen (1950-2024). Ze werkten voor de musicals van Jos Brink en Frank Sanders en voor Karin Bloemen. De samenwerking tussen Boeker en Stuurman eindigde in 2005.
Tycho Boeker in zijn atelier (foto Kock Piek)
Alles in samenspraak en harmonie
Tycho Boeker (62) verwelkomt De Gaykrant in zijn werkplaats. Een atelier vol stoffen, dozen met letterlijk schitterende fournituren, werktafels, naaimachines en een strijkbout die continu staat te pruttelen. Op paspoppen staan proefmodellen voor kostuums waar hij momenteel aan werkt voor de nieuwe show van Hans Klok, getiteld The Illusionists (première 10 december in het Nieuwe Luxor in Rotterdam). “Die proefmodellen mogen nog niet op de foto,” zegt hij.
“De samenwerking met Hans is heel fijn,” zegt de ontwerper. “Hij gaat in zijn nieuwe show aardig wat nieuwe trucs doen. Dan overleggen we welke stoffen daar het beste bij passen. En hoe de kostuums eruit gaan zien. Alles in samenspraak en harmonie. De kleding staat bij Hans in dienst van de magie. Het gaat erom hoe de illusie zo waarachtig mogelijk op het publiek overkomt. En dan avond aan avond, zonder het risico dat er iets kapot gaat.”
Tycho Boeker in zijn atelier (eigen foto A-R)
Hans Klok: ‘Ik ben Tycho zeer trouw’
Hans Klok en ‘Diva of Magic’ Zarina (foto Devin Meijer, Licence to Capture)
Zarina Potapova, ‘Diva of Magic’ van Hans Klok (foto Devin Meijer, Licence to Capture)
Hans Klok is desgevraagd zeer lovend over Tycho Boeker. “Hij is een kunstenaar,” zegt de illusionist. “Alles wat Tycho maakt, is prachtig. Het resultaat is altijd mooier dan tekeningen en proefmodellen. En niemand doet meer grandioos borduurwerk dan hij. Met pailletten, grote stenen en veren. Zijn kleding is mooi en sexy. Met decolletés tot de navel en altijd met een knipoog. Ik ben Tycho zeer trouw. Cher laat zich al zestig jaar kleden door de inmiddels 87-jarige Bob Mackie. En ik al dertig jaar door ‘de Bob Mackie van Europa’.
Detail van een Tycho Boeker-jasje voor Amedeo Folco junior (dressuur)
Tycho Boeker-kostuums voor Kimberly Zavatta en Nicol Nicols (kruisboog-act)
Tycho Boeker-kostuum voor Milan Osmera (jongleur)
Circusartiesten
Boeker ontwerpt ook voor internationaal vermaarde en in Monte Carlo met Gouden Clowns gelauwerde circusartiesten. Hij laat foto’s zien van het luchtacrobatenduo Golden Dream Couple Yves & Ambra, Kimberly Zavatta en Nicol Nicols met hun kruisboog-act, de dressuur-kunstenaar Amedeo Folco junior en de jongleur Milan Osmera. Allemaal in zijn kleding.
“Als je acrobaten kleedt, moet de stof elastisch zijn,” zegt hij. “Aansluitend, maar het mogen geen veredelde badpakken worden. Ik voeg altijd couture-elementen toe.” Hij gaat bij het komende – veertigste (!) – Wereldkerstcircus in Carré de Amerikaanse éénwieler Wesley Williams kleden. Die fietst op één wiel op 10,55 meter hoogte. Een wereldrecord.
Tycho Boeker-kostuums voor Golden Dream Couple Yves & Ambra (luchtacrobatiek)
Oceanista, Queer en Drag
Drie Toppers-kostuums van Tycho Boeker in de expositie ‘Oceanista’ in het Scheepvaartmuseum (2025-2026)
Tycho Boeker ontwierp dit kostuum van Hellun Zelluf in 1990, te zien op de expositie ‘Queer Amsterdam’ in de Nieuwe Kerk (eigen foto A-R)
Een vriendin vertelde Tycho Boeker begin dit jaar dat kostuums die hij voor De Toppers had ontworpen in het Scheepvaartmuseum geëxposeerd werden. Die maakten deel uit van de tentoonstelling Oceanista. Hij wist daar niks van en dat is toch gek.
Hij voelde zich ook gepasseerd toen hij hoorde dat een kostuum dat hij in 1991 ontwierp voor Hellun Zelluf en dat tot begin april 2027 wordt geëxposeerd op de Queer Amsterdam-expositie in de Nieuwe Kerk. Wist hij ook niet. Idem dito als het gaat om de Hellun Zelluf-hommage die nog tot en met 27 september in het Stadsarchief Amsterdam onderdeel uitmaakt van de expositie Drag in Amsterdam. Wist-ie ook niks van, terwijl Tycho Boeker alle kleding voor Hellun Zelluf ontwierp. Hij las erover in De Gaykrant en dat was het eerste dat hij erover hoorde.
Randverschijnselen
Na de opening bijgewerkt informatiebord bij de hommage aan Hellun Zelluf in het Stadsarchief Amsterdam
Hellun Zelluf op de cover van de Gaykrant van 28 december 1991 in hetzelfde kostuum dat momenteel in de Nieuwe Kerk wordt geëxposeerd (waarschijnlijk is de foto gemaakt door Wilberto van den Boogaard)
“Daar kan ik me enorm over opwinden,” aldus de ontwerper. “Eerst dacht ik: laat maar zitten. Want dan ben je alleen maar bezig met randverschijnselen. Ik heb toch maar mails gestuurd naar de Nieuwe Kerk en het Stadsarchief. O sorry, zeiden ze. Tja…”
Wel hangt er inmiddels in het Stadsarchief een bordje met aanvullende informatie over wat Tycho Boeker voor Hellun Zelluf betekende. Een citaat uit die tekst, opgetekend uit de mond van Geert Vissers, het alter ego van Hellun Zelluf: “Hij (Tycho, red.) maakt echt prachtige couture met alles erop en eraan. Zijn kleding gebruik ik vooral als ik optreed. (…) Het is stijlvol en hoerig tegelijk. Dat is toch heerlijk? Zo ben ik gewoon bij tijd en wijle.”
Na de dood van Geert Vissers – hij overleed in 1992 op 31-jarige leeftijd aan de gevolgen van aids – werkte Boeker mee aan shows en evenementen van de Stichting Hellun Zelluf. Het Amsterdam Museum verwierf in 2013 een aantal Hellun Zelluf-kostuums. Een stuk of vijf à zes kostuums hangen nog bij de ontwerper thuis. Hij gaat toch eens kijken of er bij het Amsterdam Museum of andere verzamelaars belangstelling leeft om die kostuums te verwerven. “Ze staan zo symbool voor die periode”, zegt Boeker. “Geert was zo’n uniek persoon. Hij kon moeiteloos een hele groep aansturen. Dat zie ik bij Hans Klok ook. Erwin Olaf had dat ook. Het gevoel van: ‘we gaan samen een show maken’. Er was meteen een klik tussen ons.”
De beeldtaal van Hellun Zelluf en Dolly Bellefleur
Tycho Boeker, Hellun Zelluf en Viola Voilà in 1991 in de RoXy (fotograaf onbekend)
Dolly Bellefleur en Tycho Boeker (foto Kock Piek)
Eind jaren tachtig van de vorige eeuw begon hij theaterkostuums te ontwerpen voor Hellun Zelluf. En ook voor Dolly Bellefleur, al 37 jaar het alter ego van Ruud Douma. “Voor allebei superkort en voor Hellun zelfs nog korter dan voor Dolly,” zegt hij. “Het kenmerkende silhouet van Hellun Zelluf was er eigenlijk meteen. De armen hoekig omhoog en midden op het kale hoofd die ene piek haar, recht overeind.”
Tycho Boeker creëerde met fotograaf Erwin Olaf en grafisch ontwerper Donald Beekman de beeldtaal van Hellun Zelluf. Ook bij de Club Chique Shows in Club Mazzo, Gay Dating Shows en Safe Sex-feesten met theatrale, taboedoorbrekende voorlichting. “Dat laatste was de verdienste van Geert en zijn entourage in een tijd dat seks onder homo’s gezien werd als taboe,” aldus Boeker.
Hellun Zelluf-logo met silhouet van een foto van Erwin Olaf
‘Send in the Gowns’
Dolly Bellefleur als stralende gastvrouw in een creatie van Tycho Boeker op 22 juli van dit jaar bij het H’ART Museum tijdens World Pride Amsterdam (eigen foto A-R)
Schets van Russische folklore voor Dolly Bellefleur, door Tycho Boeker ontworpen in 2009
Ruud Douma maakte als Dolly Bellefleur in 2019 na dertig jaar samenwerking met Tycho Boeker/Prince Charming een mooi eerbetoon aan de ontwerper. De grappige stopmotion-video, gemaakt door theaterfotograaf en filmer Kock Piek, toont Dolly in dertig verschillende ‘robes’, terwijl een door Ruud Douma geschreven en door Dolly gezongen hommage klinkt: Send in the Gowns op de melodie van Send in the Clowns. Met teksten als ‘When I feel down, I need a gown./ Made by Prince Charming, he is the best in town./ Where are the gowns? Send in the gowns’. Zie: https://www.youtube.com/watch?v=bkLUD5-l3ec&list=RDbkLUD5-l3ec&start_radio=1
Helaas werken de twee niet meer samen. Boeker voelde zich gepasseerd omdat hij bij twee grote Dolly Bellefleur-exposities niet actief werd betrokken. Weliswaar werden zijn creaties prominent geëxposeerd, met alle credits van dien. Maar de ontwerper vond het vervelend dat er van tevoren geen overleg was geweest over de keuze, de samenstelling en de inrichting. Het leidde tot een verwijdering. Boeker benadrukt trouwens dat hij Hellun Zelluf en Dolly Bellefleur altijd heeft beschouwd als ‘echte mensen’: “Niet als typetjes”.
Een diep decolleté (of helemaal open)
Schets voor een kostuum voor dragqueen Dusty Gersanowitz (tekening Tycho Boeker)
Tycho Boeker en dragqueen Dusty Gersanowitz in een kostuum van Tycho (foto Michel Swart)
Hij ontwierp voor Dusty Gersanowitz, het extravagante drag-typetje van Willem de Wit, een paar jaar geleden een waanzinnige rood-zwarte avondjurk, met de suggestie van een opengewerkte gleuf op de ‘boezem’ en tepelpiercings, die met een ketting verbonden waren. Van deze schitterende creatie worden hier zowel de schets als het eindresultaat afgebeeld.
Tycho Boeker ontwierp ook een japon die hem ‘wereldberoemd in Nederland’ maakte: de zwarte ‘scheurjurk’ die Trijntje Oosterhuis in 2015 NIET droeg op de halve finale van het Songfestival. “Trijntje wilde een diep decolleté”, memoreert de ontwerper. Nou, dat werd het. De zangeres droeg de jurk tijdens repetities en toen werd die opeens afgeschaft. Zonder overleg met de ontwerper en zelfs zonder hem in te lichten. Boeker: “Ik moest het via de media vernemen. Daarna ging de telefoon de hele dag. Ik heb de journalisten goed te woord gestaan. Gelukkig was ik wat ouder, dus ik kon ermee omgaan. Maar wat doe je met zo veel negatieve publiciteit? Dan kan je alleen maar positief blijven.”
‘Een explosie van gekte en gegil’
Trijntje Oosterhuis droeg in de halve finale uiteindelijk een onflatteus, wijd broekpak en ging niet door naar de finale. Haar schoonzus Edsilia Rombley droeg de veelbesproken ‘scheurjurk’ tot ieders verrassing, toen ze na de finale op de internationale televisie de jurypunten van Nederland gaf. Edsilia was de avond van de finale te gast bij de Toppers, waar Tycho Boeker de kostuums voor had gemaakt. Diezelfde middag vermaakte hij ter plekke in de Arena de jurk voor de schoonzus van Trijntje en ’s avonds laat droeg Edsilia Rombley dezelfde jurk tijdens de Eurovisie-uitzending.
Tycho Boeker (foto Kock Piek)
Tycho Boeker en A-R in het atelier (selfie A-R)
Boeker zegt lachend: “Dat was een idee van Maurice Wijnen. Ik zat de finale te kijken in een kamer vol nichten. Ik had niks verklapt over mijn jurk, dus die avond eindigde in een explosie van gekte en gegil.” Zie Edsilia in ‘de’ jurk van Boeker: https://www.youtube.com/watch?v=T8NZ3gjx4iA
Hij ontwierp overigens ook outfits voor twee Songfestival-inzendingen die de uitzendingen wel haalden: de oranje glitterjurk van Edsilia Rombley in 2007 – NIET de goudkleurige soepjurk waarin ze in 1998 Hemel & Aarde zong – en in 2017 de sexy zwarte glitterpakken van de OGENE-zusjes. Kortom, het goed gaat met Tycho Boeker. Zijn werk is uniek in Nederland, uniek in Europa. Misschien wel in de wereld.
