Aletta de musical is weergaloos goed

(dat geldt ook voor Desi van Oeveren in de titelrol)

Desi van Oeveren als Aletta Jacobs en een deel van het ensemble (foto Juliette de Groot)

Aletta de musical is dit seizoen een van de weinige oorspronkelijke nieuwe musicals van eigen bodem; de andere belangrijke nieuwe musicals zijn Stoornis of my life en Willem van Oranje. De musical over Aletta Jacobs (1854-1929), geproduceerd door Theater Oostpool en TEC Entertainment, is op alle fronten weergaloos goed.

De 36-jarige Desi van Oeveren speelt de titelrol en ik ben van mening dat haar tijdens het Musical Gala 2026 op 20 mei de Award voor Beste Vrouwelijke Hoofdrol in een Grote Musical toekomt.

De andere genomineerden zijn Magtel de Laat voor haar hoofdrol in We Will Rock You, Tamar Floor voor Hairspray en Teuntje Post voor Foxtrot. Ik heb niet al deze producties gezien, maar ik heb wel gezien dat Desi van Oeveren de rol van Aletta Jacobs prachtig, geloofwaardig en ontroerend speelt. Zelfs ‘Fenomenaal’, zoals Bianca Bartels na de première op 21 maart 2026 schreef in haar vijf sterren-recensie in Trouw.

Origineel, verrassend en actueel

Desi van Oeveren als Aletta Jacobs en Eva van der Gucht als haar moeder (foto Juliette de Groot)

Desi van Oeveren heeft een stem als een klok en bovendien speelt ze een personage dat nooit eerder op een toneel te zien is geweest. Ik zag de musical twee keer; eerst tijdens een try-out in het DeLaMar (een paar dagen vóór de première) en daarna op 17 april 2026 in Schouwburg Amstelveen. En ik was twee keer zeer enthousiast.

Aletta de musical is origineel, verrassend en ook nog eens actueel. Nathan Vecht, die samen met Maud Wiemeijer het script schreef en die ook de liedteksten schreef, snijdt ongelijkheid aan tussen de rechten van mannen en vrouwen. Met hier en daar een knipoog naar het heden. Bijvoorbeeld wanneer een personage meer dan een eeuw geleden zegt dat het raar is dat vrouwen in hetzelfde beroep niet hetzelfde betaald krijgen als mannen. Er klinken vervolgens nerveuze lachjes in de zaal, want dat is anno 2026 nog steeds niet goed geregeld.

Nathan Vecht en Maud Wiemeijer schreven een groots opgezette historische musical over Aletta Jacobs, de eigenzinnige, buitengewoon intelligente en standvastige vrouw uit Hoogesand Sappemeer die zich zou ontpoppen tot eerste vrouwelijke arts van Nederland. Daria Bukvić, de artistiek leider van Theater Oostpool, is de regisseur; zij gaat komend najaar de musical Cabaret in een nieuwe jas gaat steken. Een grappig detail is dat Aletta tijdens een van haar vurige toespraken haar internationale publiek welkom heet met de woorden ‘Willkommen, Bienvenu, Welcome’. Herkenbaar…

Het vrouwenkiesrecht en meer

Desi van Oeveren als Aletta Jacobs en Gaia Aikman als de Amerikaanse feministe Carrie Chapman Catt (foto Juliette de Groot)

Aletta Jacobs was een doorgewinterd feministe, ze streed voor gelijke betaling voor mannen en vrouwen, ze schreef medische boeken (met name over het vrouwenlichaam), ze introduceerde het pessarium en ze reisde de wereld over om campagne te voeren voor het vrouwenkiesrecht.

Bovendien werd ze in het Witte Huis ontvangen door de Amerikaanse president Wilson, waar ze een plan neerlegde voor wereldvrede en voor een organisatie die later zou worden verwezenlijkt als de Venenigd Naties.

Mede dankzij haar inspanningen kwam het vrouwenkiesrecht in Nederland in 1919 door het parlement. Tot haar dood – tien jaar later, in 1929 – zette ze zich in voor vrouwenrechten en wereldvrede. Ga er maar aan staan om van het leven zo’n ‘larger-than-life’-vrouw een ‘musical comedy’ te maken. Want dat wilde Nathan Vecht: een moderne voorstelling, waarin ook veel te lachen valt. En dat is hem wonderbaarlijk goed gelukt, want de voorstelling is soms zwaar en soms opmerkelijk luchtig.

Vijfkoppige ‘all female’-band

De all female band onder leiding van gitarist Simone Kessen (foto Juliette de Groot)

De muziek van Sjaan van Duinhoven, Jeroen Sleyfer en Wilko Sterke is opzwepend modern. Die muziek wordt gespeeld door een vijfkoppige ‘all female’-band onder leiding Simone Kessen. Deze band staat hoog achterop het toneel en komt gedurende de voorsgtelling steeds meer in zicht.

Ook zeer hedendaags is de choreografie en staging van – inmiddels oudgediende – Daan Wijnands. Diens vogue-achtige, schokkerige dansmoves hebben niks te maken met de negentiende eeuw, maar op een of andere manier is helemaal goed en niet bevreemdend.

Desi van Oeveren als Aletta Jacobs en drie acteurs als mede-studenten (foto Juliette de Groot)

‘Er is een vrouw in het gebouw’

Zodra Desi van Oeveren als Aletta het toneel betreedt, is duidelijk hoe leergierig ze is. Ze wil niet naar de huishoudschool, maar we wil leren, leren, leren. ‘Ik wou dat ik een jongen was’, zingt ze. Aletta is zo slim om een brief naar minister-president Thorbecke te schrijven of ze het toelatingsexamen voor de universiteit mag doen. En dat mag.

Ze wil arts worden, net als haar vader. Haar motto is: ‘ze kunnen ons alles afpakken, maar niet wat in ons hoofd zit’. Het toelatingsexamen haalt ze glansrijk en ze gaat inderdaad studeren, tot grote schrik van haar – louter mannelijke – medestudenten. Zij zingen een grappig lied dat vrjwel geheel bestaat uit het zinnetje “Er is een vrouw in het gebouw”. En zo wordt ze 1878 de eerste vrouwelijke arts van Nederland.

‘Kleurenblind’ gecast

Gaia Aikman als de Amerikaanse feministe Carrie Chapman Catt en een deel van het ensemble (foto Juliette de Groot)

Eigenlijk bestaat de hele musical uit alleen maar spannende scènes. Scènes over onrecht in de wereld en over de Suffragettes in Londen: Gaia Aikman zingt in haar rol als de Amerikaanse kiesrechtstrijdster Carrie Chapman Catt de even strijdbare als swingende solo ‘We have to vote… or val dood’.

Heel mooi is dat deze rol ‘kleurenblind’ is gecast. Gaia Aikman is een donkere actrice/zangeres en ze zegt op een gegeven moment zelf op het toneel dat Carrie Chapman Catt ‘een witte vrouw’ was. Helemaal goed, niks aan de hand.

Desi van Oeveren geeft als Aletta Jacobs een lezing over het lichaam van de vrouw (foto Juliette de Groot)

De vulva en de clitoris

Aletta houdt in Amsterdam een lezing voor andere artsen en voor vrouwen over de vulva en de clitoris. Ze heeft immers het boek De vrouw, haar bouw en haar inwendige organen geschreven. Ze weet veel meer over het vrouwenlichaam dan haar mannelijk collega’s.

Haar liefdesleven komt ook aan bod. Haar grote liefde is Carel Gerritsen, politicus en radicaal-liberaal. Jacob de Groot speelt deze rol ook heel mooi en teder. Aletta en Carel krijgen een baby en wat er met die baby gebeurt, komt ijzingwekkend mooi ten tonele.

Desi van Oeveren als Aletta Jacobs en Jacob de Groot als haar echtgenoot Carel Gerritsen (foto Juliette de Groot)

Eva van der Gucht als Wilhelmina Drucker

Eigenlijk kent deze grote musical – met zestien acteurs – geen enkele zwakke schakel. Alle acteurs – behalve Desi van Oeveren – spelen dubbelrollen, waarbij Eva van der Gucht eruit springt. Ze speelt eerst de conservatieve moeder van Aletta, maar na de pauze ook Wilhelmina Drucker (1847-1925), die andere feministe en voorvechter voor vrouwenrechten en de vrede. Ze komt als Wilhelmina Drucker op vanuit de zaal en onderbreekt ruw Aletta Jacobs tijdens een bijeenkomst van de Nederlandse Vereniging voor het Kiesrecht.

Wilhelmina Drucker verwijt Aletta dat ze ‘een joekel van een blinde vlek’ heeft, omdat ze zich niet ook richt op vrouwen op andere continenten. Bovendien gooit ze Aletta voor de voeten dat ‘ze niets heeft tegen zo’n musical over jou, maar jij was niet alleen’. Een mooi meta-momentje in deze musical. Wilhelmina Drucker wordt aanvankelijk weggezet als een lastige, beetje rare vrouw. Een onruststoker. Dan is het jammer dat niemand haar ‘dolle Mina’ noemt; want de Dolle Mina’s zijn genoemd naar niemand minder dan Wilhelmina Drucker. Misschien vonden de schrijvers dit te veel ‘van dik hout’.

Desi van Oeveren als Aletta Jacobs, nadat ze haar pruik heeft afgezet (foto Juliette de Groot)

Uiteindelijk stemt de Tweede Kamer op 9 mei 1919 vóór het vrouwenkiesrecht. Haar inmiddels overleden echtgenoot had al voorspeld dat voor Aletta Jacobs niets onmogelijk is. En Aletta zegt: “Ik werk al veertig jaar voor vrouwenkiesrecht”. Het is duidelijk dat Aletta Jacbos een vuur heeft dat niet te doven valt. In de finale – Desi van Oeveren heeft dan al haar pruik afgezet en haar lange haar losgegooid – zingt ze nog maar eens dat niets onmogelijk is. Achter haar prijken in het decor protestborden, zoals ‘There is no limit to what we as women can accomplish’, ‘Girls just wanna have fun-damental rights’ en ‘Nog steeds baas in eigen buik’.

Applaus in Schouwburg Amstelveen, met Desi van Oeveren in het midden (foto Jaap Augustinus)

De beste oorspronkelijk Nederlandse musical? Dat is het!

Acht musical awards: behalve Desi van Oeveren zijn er tijdens het musical gala 2026 nominaties voor het beste ensemble, de beste oorspronkelijk Nederlandse musical, beste script en dialogen (Nathan Vecht en Maud Wiemeijer) beste regie (Daria Bukvić), beste choreografie (Daan Wijnands), beste lichtontwerp (Yuri Schreuders) en beste kostuums en grime (Dymph Boss). Wat zou het mooi zijn als in elk geval de nominatie van Desi van Oeveren wordt verzilverd met een award en ook de hele musical als beste oorspronkelijk Nederlandse musical. Want dat is Aletta de musical volgens mij zonder twijfel.

Applaus in Schouwburg Amstelveen (foto Jaap Augustinus)

Voordoek (foto Jaap Augustinus)

Aletta de musical, gezien 18 maart 2026 (als try-out) in het DeLaMar en 17 april 2026 in Schouwburg Amstelveen. Script Nathan Vecht (ook liedteksten, met Sjaan Duinhoven) en Maud Wiemeijer, muziek Sjaan Duinhoven, Wilko Sterke en Jeroen Sleyfer, regie Daria Bukvić, choreografie Daan Wijnands, muzikale leiding en bandleider Simone Kessen, decor Marloes van der Hoek en Wikke van Houwelingen, kostuums Dymph Boss, licht Yuri Schreuders, spel Desi van Oeveren in de titelrol en verder o.a. Gaia Aikman, Jacob de Groot, Eva van der Gucht en Kees Boot, scènefoto’s Juliette de Groot. Een productie van Oostpool Theater en TEC Entertainment. Op tournee t/m 14 juni, waaronder van 29 april t/m 10 mei in het DeLaMar in Amsterdam. Meer inlichtingen en kaarten: www.alettademusical.nl