Robert Anthony: ‘be happy and be yourself’

Het sprookje is uit; dat schreef Thom Rijpstra 21 februari op Facebook na het overlijden van zijn man Robert Anthony. Hij overleed op 87-jarige leeftijd na euthanasie door de behandelend arts in verzorgingshuis Vreugdehof in Buitenveldert, Amsterdam. Op zijn verzoek is er geen uitvaart; het afscheid in Vreugdehof was uiterst sober. Dat was zijn nadrukkelijke wens. Maar Robert Anthony wordt zeker niet vergeten. De foto boven dit artikel is van Jan van Breda.

door Anne-Rose Mater-Bantzinger

De Gebroeders Grimm in 2015 in hun karakeristieke pose (foto Amstelveenweb)

Thom en Robert waren sinds 1997 – letterlijk en figuurlijk – schitterend overal aanwezig als de Gebroeders Grimm. Dat deden ze sinds 1997. Vooral in de gay scene, maar ook ver daarbuiten. Robert Anthony was de stille van de twee, maar stille wateren hebben diepe gronden. Hij zei niet veel, maar hij zag en hoorde alles. En Robert maakte eigenhandig alle – opnieuw letterlijk – schitterende pakken in alle kleuren. Op elk pak en elke hoge hoed zitten tienduizenden lovertjes en kraaltjes. Het werden uiteindelijk dertig pakken, met bijpassende schoenen. Bovendien was hij, voordat hij zich in 1994 in Amsterdam vestigde en de wederhelft werd van Thom Rijpstra, in Engeland en internationaal klassiek danser én performer in de ooit legendarische Lindsay Kemp Company.

‘Mijn coming out was mijn geboorte’

Mijn Amsterdam in de PS van de Week van Het Parool (9 oktober 2010)

In 2010 interviewde ik Robert Anthony voor de Mijn Amsterdam-pagina van Het Parool. De aanleiding was ‘coming out day’, maar die term betekende voor Robert (destijds ’62, but I prefer 35’), iets heel anders. Hij zei: ‘Mijn coming out day was mijn geboorte. De dag dat ik uit de baarmoeder van mijn moeder kwam. Mijn homoseksualiteit was nooit een probleem’. Hij voegde er wel aan toe: ‘Maar Amsterdam wordt wel steeds minder tolerant’.

Robert Anthony, die in Plymouth was geboren, was niet alleen performer en danser, hij was ook een van de vaste en belangrijke medewerkers van de Lindsay Kemp Company. Dit was een excentriek gezelschap rond de theatermaker en performer Lindsay Kemp (1938-2018), wiens voorstellingen vanvanwege homoseksuele thema’s, veel travestie en decadentie werden gezien als een theatrale en zintuiglijke sensatie. Zijn producties waren wereldwijd te zien en Kemp was in het begin van hun carrière de mentor onder anderen David Bowie en Kate Bush.

Volgens het programmaboek van de Lindsay Kemp-voorstelling Flowers uit 1974 debuteerde Robert Anthony als kind in de film Knights of the Round Table; een film uit 1953 waarin de jongen naast Ava Gardner te zien was als page. Zeven jaar later speelde hij naast Laurence Olivier in de beroemde film The Entertainer. Later speelde hij ook rollen in Sodom and Gomorrah, Oliver, Half a Sixpence, in Neferetite – Queen of the Nile en in 1971 The devils met Vanessa Redgrave en Oliver Reed in de regie van Ken Russell.

Zijn leven vóór Amsterdam

Robert Anthony (links) en Lindsay Kemp in travestie in de jaren zeventig van de vorige eeuw (foto Mick Rock)

Met Lindsay Kemp speelde Robert Anthony prachtige travestie-rollen met schitterende make-up en dito kostuums. In bovengenoemd programmaboek van Flowers – vrij naar het boek Onze Lieve Vrouw van de Bloemen van Jean Genet wordt Robert zelfs als tweede genoemd; na Kemp. Hij was in 1972 ook de stagemanager van de Ziggy Stardust Show van David Bowie in the Rainbow Theatre, waar Lindsay Kemp als gast optrad. Hij speelde prominente rollen in meer producties van Kemp. Later danste hij in Londen bij het ballet van de Royal Opera House.

Robert Anthony vertelde me dat hij in 1969 met het gezelschap van Lindsay Kemp tijdens het Holland Festival optrad in het Shaffy Theater. ‘Ik was meteen verliefd op Amsterdam’, zei hij. Pas 25 jaar later vielen hij en Thom Rijpstra in Amsterdam als een blok voor elkaar. Ik meen dat ze naast elkaar zaten aan de bar van een café. Na een hand op een been was er vuurwerk. Dankzij een tip van Hetty Blok, destijds al een goede vriendin van Robert, konden ze verhuizen naar een woning aan de Amstel, met uitzicht op de Zwanenburgwal. Pal naast de gaybars, die er toen nog waren, zoals Queers en de Amstel Taveerne. ‘Ik heb overal altijd in het centrum gewoond’, vertelde Robert me in 2010. ‘Ik ben graag in the middle of things’.

‘Prachtig? Dat kan veel beter’

In 1997 gingen Thom en Robert voor het eerst in mooie pakken naar een bijeenkomst in Tuschinski. Met wat pailletten en kralen op hun colberts. Henk Krol, destijds hoofdredacteur van de Gay Krant, zei: ‘Mannen, wat een prachtige pakken!’ Waarop Robert reageerde met: ‘Prachtig? Dat kan veel beter’. Dat was het begin van de pakken. Van dertig kraaltjes op een pak werden het er tienduizenden. Uiteindelijk hadden de Gebroeders Grimm dertien paar pakken, allemaal met de hand gemaakt door Anthony. Ze werden gevraagd als gastheer of welkomstcomité op recepties, gala’s, openingen van tentoonstellingen of bedrijfspanden, awarduitreikingen, boekpresentaties, of ontvangsten in de ambtswoning van de burgemeesters Job Cohen, Eberhard van der Laan en Femke Halsema.

De Gebroeders Grimm op het toneel van de Stadsschouwburg tijdens het Gala Amsterdammer van het Jaar in 2013 (foto John Melkens)

Op hun visitekaartje stond: ‘Add a touch of class with the glitter and glamour of the Brothers Grimm’. Er is zowat geen museum, hotel, club of muziekpaleis in deze stad, of de Gebroeders Grimm stonden er ooit bij de ingang in hun glitterpakken en bijpassende hoeden en schoenen. Ook bij het jaarlijkse Gala van de Amsterdammer van het Jaar, destijds georganiseerd door Het Parool, waren ze niet over het hoofd te zien. Zoals te zien op een foto uit 2013, gemaakt door John Melskens, waarop ze op het toneel staan met de Stadsschouwburg op de achtergrond. En niet alleen in Amsterdam of elders in het land. Ze waren ook levend decors in Londen, Brussel, Kopenhagen en Milaan. Hoe vaak in totaal is alleen maar te schatten. Zo’n vijfentwintig jaar, ten minste een keer per week en in de zomer soms drie. Dan zit je al snel over de tweeduizend optredens.

Altijd een eer als ze ergens verschenen

e negentigste verjaardag van Jetty – Jetje van Radio Oranje – Paerl in mei 2011 in Amstelveen, met Jan van Zanen (foto Anko Stoffels)

Hoogtepunt was hun wake naast de kist van Eberhard van der Laan, toen Amsterdammers in oktober 2017 de hele dag in de rij stonden voor het Concertgebouw om afscheid te nemen van hun overleden burgemeester. Het was een nadrukkelijke wens van Van der Laan zelf dat de Gebroeders Grimm naast zijn kist op het podium zouden staan. Ze stonden in 2013 bij de uitvaart van mijn moeder Jetty – ‘Jetje van Radio Oranje’ – Paerl ook als wake naast de kist. En ze waren er ook op de negentigste verjaardag van mijn moeder, toen zij in Amstelveen werd ontvangen door Jan van Zanen, destijds burgemeester van die stad. Een mooi moment was de Hartjesdag van 2018, toen de fotograaf Jan van Breda zich had verkleed als mama Grimm, de moeder van het tweetal. Ze kwamen zelf ook naar de Zeedijk en poseerden met ‘hun moeder’ voor mijn camera; trots als twee pauwen.

De Gebroeders Grimm en hun ‘moeder’ (Jan van Breda) tijdens de Hartjesdag in 2018 (foto A-R)

Er toen werd het stil

Grimm: de Gebroeders Grimm met A-R en de Oesterkoning en diens zoon tijdens het Gala Amsterdammer van het Jaar 2014 (fotograaf onbekend)

In 1998 zijn Robert en Thom getrouwd. Tijdens corona werd het stil in Amsterdam en ook in de wereld van de Gebroeders Grimm trad een stilte in die niet meer overging. Robert Anthony verbleef sinds de zomer van 2023 in Vreugdehof, het verzorgingshuis in Buitenveldert. Hij werd opgenomen toen hij op onbestemde tijden hun woning aan de Amstel verliet om te gaan wandelen. Sinds januari 2024 woont Thom Rijpstra daar ook. Weliswaar op een andere afdeling, maar ze zagen elkaar elke dag. Vorig jaar werd een aantal van hun kostuums in de gangen van Vredehof geëxposeerd. Wat er met de kostbare kostuums gebeurt, is nog niet bekend. Het zou mooi zijn als het Amsterdam Museum de kostuums in de collectie zou opnemen.

Zijn motto: ‘be happy and be yourself’

A-R en Robert op de Zeedijk (selfie, jaar onbekend)

In 2017 waren de gebroeders Grimm ambassadeurs tijdens Gay Pride. Ze waren enigszins beledigd toen hen werd gevraagd of ze daar trots op waren. ‘Wat een rare vraag’, zei Thom. ‘Natúúrlijk zij we daar trots op’. Robert: ‘Me too! I had helped people before, but this is an invitation to do so.’ Het motto van Robert Anthony was: ‘be happy and be yourself’. Hij geloofde er heilig in dat je je nooit moest voordoen als iemand anders: ‘Everybody likes people who are themselves’.

Willem de Wit – oftewel Dusty Gersanowitz – sprak op Facebook de wens uit dat tijdens World Pride de gebroeders Grimm worden geëerd voor alles wat ze voor de Queer community hebben betekend. Kortom: het sprookje van de Gebroeders Grimm is uit. Maar Robert Anthony wordt niet vergeten en hetzelfde geldt voor Thom Rijpstra. Het ga je goed, Thom, we wensen je alle sterkte toe.