Ballet Beats: de toekomst van het Nationale Ballet

Ballet beats, zo heet de nieuwe productie van de Junior Company van Het Nationale Ballet: drie wereldpremières én een zeventig jaar oude klassieker van de grootmeester George Balanchine. Gedanst door geweldige jonge dansers, gemaakt door jonge choreografen die in duetten, groepsdansen en kostuums heerlijk verrassen. Jongens dansen met jongens, meisjes met meisjes en in het ballet Duo dragen alle dansers identieke kostuums: korte rode jurkjes.

door Anne-Rose Mater-Bantzinger

Ted Brandsen, sinds 2003 artistiek leider van Het Nationale Ballet (HNB) viert eind mei zijn 67ste verjaardag. Dat betekent dat hij na dit seizoen met pensioen moet, want op die leeftijd verlaat je het belangrijkse balletgezelschap van Nederland. Dankzij zijn visie HNB zich de afgelopen 23 jaar ontwikkeld tot een van de meest toonaangevende balletgezelschappen in de wereld. Het repertoire werd vernieuwd, er kwamen meer optredens verspreid door Nederland én op internationale podia en bekende choreografen werden uitgenodigd om nieuwe balletten te maken.

Samen met de Nationale Balletacademie richtte Ted Brandsen in 2013 de Junior Company van HNB op. Hier worden net afgestudeerde dansers klaargestoomd voor de beroepspraktijk van een groot gezelschap. Ernst Meisner, oud-danser en momenteel artistiek leider van de Junior Company, volgt Brandsen na dit seizoen op. Nadat ik de voorstelling Ballet Beats heb gezien, weet ik dat Brandsen zich geen zorgen hoeft te maken hoe hij zijn gezelschap na zijn pensioen achterlaat. Tenminste niet wanneer een deel van deze jonge choreografen en dansers straks doorstromen naar de A-selectie; om een voetbalterm te bezigen.

Darius-Oriol Tamosi, Edward Cooley, Javier Cubero in ‘Allegro Brillante’ van Balanchine (foto Altin Kaftira)

Ballet Beats opent nogal braafjes met de Nederlandse première van Allegro Brillante uit 1956 van George Balanchine op muziek van Tsjaikovski. Een lichtvoetig, technisch veeleisend ballet, dat door Balanchine zelf aldus werd omschreven: ‘Alles wat ik weet over ballet, samengevat in dertien minuten’. Daarna komt verrassend vuurwerk: drie wereldpremières van balletten van jeugdige choreografen: Joshua Junker (1998) uit Nederland, de Cubaans-Engelse Arielle Smith (1996) en de Zuid-Afrikaan Mthuthuzeli November (1993). Ze trakteren het publiek op invloeden uit Zuid-Afrika en Cuba, hedendaagse dans en breakdance.

Sober en toch spannend

Edward Cooley en Jenson Blight in ‘You do not have to be good’ van Joshua Junker (foto Altin Kaftira)

Voormalig breakdancer Joshua Junker, die in 1979 de Aanmoedigingsprijs van Dansersfonds kreeg uitgereikt en nu danst bij het Royal Ballet in Londen, combineert in zijn ballet You do not have to be good elementen uit klassiek ballet met hedendaagse dans en hiphop. Het stuk, gedanst op muziek van Adam Vincent Clarke, gaat over de zoektocht naar authenticiteit en de rol die anderen daarbij spelen. Dat betekent een zowel sobere als spannende gelaagdheid die zowel sterk als sierlijk wordt uitgevoerd door negen dansers.

John Murch en Léa Sauvignon in ‘Duo’ van Arielle Smith (foto Altin Kaftira)

De tweede wereldpremière, getiteld Duo, wordt gedanst door drie duo’s. Drie dansers en drie danseressen, gehuld in indentieke rode jurkjes. De Cubaanse-Engelse choreograaf Arielle Smith, die nu al een Olivier Award – een grote theaterprijs in Londen – op haar naam heeft staan, is oorspronkelijk afkomstig uit de moderne dans. Zes dansers brengen een energieke bewegingstaal tot leven op aanstekelijke muziek van de Cubaanse Klazz Brothers, die bekende klassieke muziek hebben ‘ver-Cubaand’. Theatraal, groot, met durf en met de flair en het gevoel van Havana. Spannend, verrassend en dankzij de identieke kostuums genderdoorbrekend.

Dynamisch en dramatisch

Na de pauze komt het hoogtepunt: In your footsteps van de Zuid-Afrikaanse choreograaf Mthuthuzeli November. Hij geldt, met een achtergrond in zowel Afrikaanse dans als ballet, als een nieuwe ‘stem’ binnen de internationale balletwereld. Ook hij heeft al een Olivier Award op zijn schoorsteenmantel staan. Zijn nieuwe dansstuk, gemaakt voor alle zestien dansers van de Junior Company, is dynamisch, dramatisch en soms doldriest. Het is volgens de choreograaf ‘een spirituele verkenning van muziek, dans en community’.

Zes dansers in ‘In your footsteps’ van Mthutuzell November (foto Altin Kaftira)

John Murch in ‘In your footsteps’ van Mthutuzell November (foto Altin Kaftira)

De Zuid-Afrikaanse choreograaf componeerde zelf de soms pulserende muziek. Het is spannend dat de dansers soms op semi-blote voeten stampen, soms acrobatische toeren uithalen op spitzen en soms zelfs stampen op spitzen. De dansers dragen identieke zwierige rokken. Ernst Meiser, nu nog artistiek directeur van de Junior Company en komend seizoen van het hele Nationale Ballet, formuleerde mooi wat In your footsteps zo bijzonder maakt: “De choreograaf maakt gebruik van het geluid dat spitzen maken en zet dat extra aan. Dat is iets dat je in klassiek ballet juist altijd probeert te vermijden. In your footsteps is een spiritueel werk. Mthuthu November neemt je mee en brengt je in een soort trance.”

Jenson Blight in ‘In your footsteps’ van Mthutuzell November (foto Altin Kaftira)

‘We willen het ballet laten groeien’

In Het Parool lichtte Meiser toe wat hem dreef om juist deze drie choreografen aan de slag te laten gaan met de jonge dansers van de Junior Company: “Wat deze choreografen kenmerkt, is de manier waarop ze sámen met de dansers creëren. De sfeer is heel open, ze weten heel goed wat ze willen, maar ze zijn niet rigide in hoe daar te komen. En ze werken vanuit speelsheid. Die combinatie maakt ruimte voor groei. Ze laten zien hoe we ook naar ballet kunnen kijken en dat is een belangrijk doel voor ons. We hebben als Het Nationale Ballet een taak in het doorgeven van het erfgoed van de dans aan jongere generaties, maar ballet is een levende kunstvorm. We willen het ballet laten groeien.”

Kortom, Ballet Beats is een heerlijke verrassing voor liefhebbers van ballet. Er zijn tot en met 2 maart nog vijf voorstellingen; van Heereveen tot Maastricht. Warm aanbevolen, kijk maar voor de trailer op de site: www.operaballet.nl

Ballet Beats, gezien 14 februari 2026 in de Meervaart. Nog vijf keer te zien: zaterdag 21 februari om 19.30 uur in de Stadsschouwburg Haarlem, zondag 22 februari om 15 uur in het Chassé Theater in Breda, zaterdag 28 februari om 19.15 uur in het Posthuistheater in Heereveen, zondag 1 maart om 15 uur in Theater De Veste in Delft en maandag 2 maart om 19 uur in Theater aan het Vrijthof in Maastricht. Campagnebeeld Hugo Thomassen, scènefoto’s Altin Kaftira. Meer informatie en kaarten: www.operaballet.nl