{"id":4035,"date":"2022-11-15T12:33:55","date_gmt":"2022-11-15T11:33:55","guid":{"rendered":"https:\/\/www.tipvanannerose.nl\/?p=4035"},"modified":"2022-11-24T10:34:32","modified_gmt":"2022-11-24T09:34:32","slug":"ik-zeg-toch-sorry-is-een-belangrijke-voorstelling","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.tipvanannerose.nl\/?p=4035","title":{"rendered":"Ik zeg toch sorry is een belangrijke voorstelling"},"content":{"rendered":"

Ik zeg toch sorry is zeer waardevol<\/h1>\n

Ik zeg toch sorry,<\/span><\/span><\/span><\/em> zo heet de nieuwe voorstelling van Raymi Sambo Maakt en Theatergroep Aluin. De premi\u00e8re was in juni op Oerol in de open lucht en er kwamen zeer lovende recensies. Terecht, want dit is een bijzondere voorstelling die zeer de moeite waard is.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Jos Schuring schreef in het theaterblad <\/span><\/span><\/span>Sc\u00e8nes<\/span><\/span><\/span><\/em>: \u201c<\/span><\/span><\/span>Ik zeg toch sorry <\/span><\/span><\/span><\/em>is een uiterst intelligent gemaakte mix van geschiedenis en drama met een sterk documentair karakter maar ook een pleidooi voor wit huiswerk zonder drammerig of moralistisch te zijn\u201d. Dat is mooi omschreven. <\/span><\/span><\/span>Ik zeg toch sorry<\/span><\/span><\/span><\/em> is niet alleen een goede voorstelling, maar ook een belangrijke voorstelling. Het concept is van Raymi Sambo \u2013 die ook meespeelt \u2013 en Victorine Plante, die de voorstelling samen met Sambo regisseerde.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

“Samen?\u00a0 Hoe bedoel je?”<\/h3>\n
\"Sorry\"<\/a>

Nard Verdonschot, Urmie Plein en Raymi Sambo (foto Sanne Peper)<\/p><\/div>\n

De voorstelling is in feite een voorstelling in een voorstelling. Een moza\u00efekvoorstelling, waarin drie donkere en drie witte acteurs spelen dat het 1 juli 1863 is; de dag dat de slavernij officieel werd afgeschaft. Ik zag de voorstelling op 13 november in de Meervaart met opvallend veel donkere mensen in het publiek, bijna allemaal mooi aangekleed. Terwijl de mensen hun plek innemen, staan Raymi Sambo en Urmie Plein al op het toneel. Wanneer de voorstelling begint, voegen de andere acteurs zich bij hen.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Ze spelen aan het begin nog geen andere rollen dan zichzelf en er is meteen discussie over hoe laat ze hadden afgesproken. Ze zitten dus meteen niet op \u00e9\u00e9n lijn. Nard Verdonschot, een van de witte acteurs, zegt in het begin net iets te enthousiast tegen Raymi Sambo dat hij ‘er z\u00edn in heeft’ en dat hij blij is dat ze dit toneelstuk \u2018samen\u2019 kunnen spelen. Die opmerking is meteen tegen het zere been van Sambo: \u201cSamen? Hoe bedoel je?\u201d Verdonschot: \u201cNou ja, wij samen\u201d. Urmie Plein vraagt hem op de man af of hij \u2018zwarte en witte acteurs\u2019 bedoelt. “Nou, zo zwart\/wit bedoelde hij het niet”, zegt Verdonschot. Oei, weer tegen een zeer been…<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Gevoelens van\u00a0 pijn en schaamte<\/h3>\n

De toon is meteen gezet in deze voorstelling over gevoelens van schuld en schaamte met betrekking tot de slavernij. Later spreekt Verdonschot als boze plantagehouder vol overtuigingen allerlei racistische verwensingen uit. Zoals: \u201cEen paard moet je temmen en getemd houden!\u201d De donkere wolk boven deze voorstelling is de vraag wanneer er nou eindelijk eens excuses komen over het slavernijverleden. En ook of deze excuses dan oprecht zijn en of die excuses eigenlijk wel nodig zijn. Halverwege de voorstelling vraagt een van de acteurs zicht af of pijn overdraagbaar is op latere generaties, maar of dit ook geldt voor schaamte. Een essenti\u00eble kwestie in de voorstelling met de veelzeggende titel <\/span><\/span><\/span>Ik zeg toch sorry<\/span><\/span><\/span><\/em>. <\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Overigens werd begin november 2022 besloten dat het kabinet binnen afzienbare tijd namens Nederland excuses aan gaat bieden voor het slavernijverleden. Dit betekent overigens niet dat er directe financi\u00eble compensatie komt voor nazaten van tot slaaf gemaakten voor de schade uit het verleden. Wel wordt er 200 miljoen euro uitgetrokken voor een fonds waaruit projecten worden betaald voor een betere bewustwording van ons slavernijverleden. Het kabinet maakt ook 27 miljoen euro vrij voor een museum over slavernij. Het hing al langer in de lucht dat de regering verontschuldigingen zou gaan aanbieden. Een meerderheid van de Tweede Kamer drong daar in oktober op aan. En premier Rutte zei tijdens een bezoek aan Suriname al dat volgend jaar in het teken moet staan van erkenning van het slavernijverleden.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Is het Thorbecke of Rutte?<\/h2>\n
\"Sorry\"<\/a>

Het hele gezelschap, met Dennis Coenen als Thorbecke (foto Sanne Peper)<\/p><\/div>\n

Raymi Sambo is de spil van de voorstelling als ceremoniemeester die tijdens de viering op 1 juli 1863 aanhoudend kritische vragen stelt. Bijvoorbeeld aan premier Thorbecke, die zijn opwachting maakt. Dennis Coenen speelt Thorbecke zo ongeveer als een kloon van Mark Rutte, die zich verliest in een speech vol loze woorden. Hij heeft het zelfs over \u2018een gaaf land\u2019. Maar hij zegt ook dat hij er als liberaal geen voorstander van is dat de plantagehouders nu ineens al hun werknemers \u2013 lees: voormalige tot slaaf gemaakte arbeiders \u2013 kwijt zullen raken. Dat zou funest zijn voor de economie.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Daarom pleit Thorbecke er voor dat de nu vrije mensen nog tien jaar voor hun plantagebaas te blijven werken. Dit is ook daadwerkelijk gebeurd, want veel tot zwarte arbeieders waren pas echt vrij in het jaar 1873. Tien jaar na 1863 dus. Deze suggestie staat in schril contrast met twee indrukwekkende monologen van de twee donkere actrices. Een van hen leest een brief voor aan haar ‘baas’ dat ze nooit meer voor hem wil werken en de ander – Urmie Plein – belicht de verschrikkingen van het ontkennen van iemands menselijkheid. Koude rillingen!<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Het Wilhelmus<\/h3>\n
\"Sorry\"<\/a>

Raymi Sambo, Gabby Bakker en Rochelle Deekman (foto Sanne Peper)<\/p><\/div>\n

In de voorstelling wordt meerdere keren de vraag gesteld waarom koning Willem III op 1 juli 1863 niet aanwezig was bij de viering van de afschaffing van de slavernij. De koning verschijnt toch nog aan het eind; ik zal niet verklappen in welke hoedanigheid. Dan is de verrassing weg. Hij zegt: \u2018Als de slavernij een goed idee was, zou hij niet zijn afgeschaft. Als de slavernij slecht was, heeft het veel te lang geduurd.\u2019<\/p>\n

Als de koning in aantocht is, beginnen de acteurs het Wilhelmus te zingen. Ze sporen de toeschouwers aan om mee te zingen en zo klonk zondag 13 november in de Meervaart het eerste couplet van het volkslied uit honderden kelen. Een bijzondere publieksparticipatie en vervreemding. Het is het resultaat van een ingenieuze theatervorm die iedereen in de zaal – de personages, de spelers \u00e9n het publiek – dwingt tot bewustwording.<\/p>\n

Andere journalisten<\/h3>\n

Wendy Lubberding schreef eind oktober in <\/span><\/span><\/span>Het Parool<\/span><\/span><\/span><\/em>: \u201cDe acteurs spelen verschillende belangrijke figuren uit de periode rond de afschaffing; politici, plantagehouders, tot slaaf gemaakten. Gedurende het stuk wisselen ze tussen hun historische personages en hun rol als (min of meer) zichzelf. Het blijkt een treffende manier om te laten zien dat het verleden helemaal nog geen verleden tijd is. Elke historische rol staat voor de zwarte acteurs in een heel ander daglicht dan voor hun drie witte collega’s. In de interpretatie van Coenen voorvoelt Thorbecke zijn heldenstatus onder liberalen vandaag. Bloedserieus weegt hij het recht op vrijheid af tegen het recht op bezit. Rutte schemert daarin door, en het besef dat opvattingen die ten grondslag lagen aan de uitbuiting onder het koloniale stelsel nog altijd de verdeling van de welvaart en de kansen in de wereld bepalen.\u201d<\/span><\/span><\/span><\/p>\n\n\t\t