{"id":3845,"date":"2022-10-19T15:36:55","date_gmt":"2022-10-19T13:36:55","guid":{"rendered":"https:\/\/www.tipvanannerose.nl\/?p=3845"},"modified":"2022-11-03T00:23:14","modified_gmt":"2022-11-02T23:23:14","slug":"balenciaga-meesterlijk-zwart-op-zwart","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.tipvanannerose.nl\/?p=3845","title":{"rendered":"Balenciaga: Meesterlijk zwart op zwart"},"content":{"rendered":"

Crist\u00f3bal Balenciaga: sculpturaal zwart op zwart<\/span>
\n<\/strong><\/h1>\n
\"Balenciaga\"<\/a>

‘Gebeeldhouwd’ ensemble van zwarte zijde, jaren vijftig (eigen foto)<\/p><\/div>\n

\"Balenciaga\"<\/a>

Model in een Balenciaga-creatie in 1951 (foto Henry Clarke)<\/p><\/div>\n

Balenciaga \u2013 Meesterlijk Zwart<\/span><\/span><\/em>; zo heet de expositie in het Kunstmuseum Den Haag over de Spaanse \u2013 in Baskenland geboren \u2013 couturier Crist\u00f3bal Balenciaga (1895\u20131972). En zo heet ook de door Waanders uitgegeven catalogus. Balenciaga werd beschouwd als \u2018<\/span><\/span>le ma\u00eetre<\/span><\/span><\/em>\u2019 onder de couturiers. \u201cAls haute couture een orkest is, dan is Balenciaga de dirigent en de rest van ons slechts de musici die de aanwijzingen van de meester volgen\u201d, zei couturier Christian Dior. De ontwerper stond bekend als een strenge couturier die zijn werk als zijn religie beschouwde. Zijn sculpturale en complexe vormen kwamen het beste uit in zijn favoriete kleur: zwart.<\/span><\/span><\/p>\n

Zonder afleiding van kleur
\n<\/strong><\/h3>\n

In het museum worden meer dan honderd topstukken tentoongesteld uit de collecties van Palais Galliera en Maison Balenciaga. Het is voor het eerst dat zo\u2019n grote selectie in Nederland te zien is. Zwart was voor Balenciaga bij uitstek de kleur om zijn kunstenaarschap te benadrukken. Zonder de afleiding van kleur, maakt een Balenciaga-ontwerp in het zwart \u2013 of het nu een getailleerd kostuum, een wespentaille-avondjurk of volumineuze baby doll dress is \u2013 indruk met het sculpturale en complexe ontwerp.<\/span><\/span><\/p>\n

Betoverend spel
\n<\/strong><\/h3>\n
\"Balenciaga\"<\/a>

Prachtig avondensemble in zwart en wit (jaartal en materialen onbekend, eigen foto)<\/p><\/div>\n

\"Balenciaga\"<\/a>

De meest simpele en mooiste avondjurk van de expositie: schuindraads genomen wollen cr\u00eape, stofknopen, strapless lijfje in tafzijde, baleinen bedekt met cr\u00eape Georgette (circa 1950, eigen foto)<\/p><\/div>\n

Bij een tweede blik wordt het oog verleid door de rijke, vaak contrasterende texturen en prachtige details. De speling van licht op Balenciaga\u2019s zwart zorgt voor een briljante stofuitdrukking. Zwart in kant, borduurwerk, fluweel, gedrapeerde zijde, franjes of schitterende pailletten \u2013 elk couturestuk is magnifiek uitgevoerd. In tegenstelling tot het ongebleekte katoen waar de meeste couturiers dan mee werken, voert Balenciaga zelfs zijn proefmodellen uit in zwart. In de tentoonstelling wordt zichtbaar dat de couturier met deze kleur een betoverend spel speelt.<\/span><\/span><\/p>\n

Spaans zwart
\n<\/strong><\/h3>\n

Ook is Balenciaga\u2019s zwarte kleurenpalet terug te brengen naar de liefde voor zijn Spaanse erfgoed. Van katholieke vroomheid en traditionele Spaanse streekdracht tot aan de sobere zwarte opsmuk van Spaanse Habsburgse heersers en hun hof: zwart kent een lange geschiedenis en diepe band met de Spaanse identiteit. Ook zijn terugkerende gebruik van mantillas (Spaanse hoofdbedekkingen), kant en volants in zijn ontwerpen roept de Spaanse cultuur op. Balenciaga was een maestro met internationale allure, maar zijn creaties bleven vaak trouw aan zijn thuisland.<\/span><\/span><\/p>\n

Een meester in zijn vak
\n<\/strong><\/h3>\n
\"Balenciaga\"<\/a>

Portret van Cristobal Balenciaga (foto Louise Dahl-Wolfe, 1946, Collectie Center for Creative Photography \u00a9 Center for Creative Photography, Arizona Board of Regents)<\/p><\/div>\n

Balenciaga\u2019s vroege opleiding tot kleermaker vanaf zijn twaalfde onderscheidt hem van andere couturiers uit zijn tijd. In tegenstelling tot zijn meeste collega\u2019s kent hij het vak door en door: hij is bedreven in elke fase van het ontwerpproces. \u201cEnkel Balenciaga is een ware couturier. (\u2026) De anderen zijn niet meer dan ontwerpers\u201d, aldus Coco Chanel. Zijn vakmanschap, precisie en revolutionaire silhouetten maken van hem de meester der couturiers. Vanaf zijn eerste catwalk collectie in 1937 tot aan de sluiting van zijn salon in Parijs in 1968, rekent Balenciaga de meest invloedrijke figuren van die tijd tot zijn client\u00e8le.<\/span><\/span><\/p>\n

Vanaf 1956 besluit Balenciaga zijn collecties steevast een maand n\u00e1 de gebruikelijke modeweken in Parijs te presenteren, als ‘grande finale’, om het risico op imitatie van zijn populaire ontwerpen te voorkomen. Deze belangrijke tijd in Balenciaga\u2019s oeuvre speelt de hoofdrol in <\/span><\/span>Balenciaga \u2013 Meesterlijk zwart<\/span><\/span><\/em>, dat tal van zijn meest toonaangevende creaties bevat. Naast meer dan zestig kledingstukken, zijn er in de tentoonstelling eveneens zwarte <\/span><\/span>toiles <\/span><\/span><\/em>(katoenen proefmodellen), hoeden en sieraden, maar ook tekeningen, filmbeelden en fotografie uit het archief van Maison Balenciaga te zien.<\/span><\/span><\/p>\n

\"Balenciaga\"<\/a>

Model Sue Murray in een avondensemble van zwarte zijden cr\u00eape, cape zwarte gazar, winter 1967 (foto Irving Penn voor Vogue, september 1967)<\/p><\/div>\n

Volume en toch ‘zo licht als wolken’<\/strong><\/h3>\n

De jaren 50 en 60 van de vorige eeuw worden beschouwd als de hoogtepunten uit Balenciaga\u2019s carri\u00e8re. In een tijd waarin de getailleerde New Look van Christian Dior het modebeeld domineert, zoekt Balenciaga juist hele andere contouren op. Hij herinterpreteert de vrouwelijke vorm en elimineert de taille, waardoor er nog nooit eerder vertoonde silhouetten \u2013 los van het lichaam \u2013 ontstaan. Balenciaga verkiest comfort, bewegingsvrijheid en volume boven beperkende pasvormen, zoals goed zichtbaar in <\/span><\/span>la robe ballon<\/span><\/span><\/em> uit 1950, een bolvormige jurk van tafzijde die naar verluidt \u201czo licht als twee wolken\u201d is.<\/span><\/span><\/p>\n

Schetsen van Balanciaga<\/strong><\/h3>\n

Daarnaast tekende Balenciaga zijn idee\u00ebn. Hij krabbelde fragmenten van een jurk \u2014 de opbouw van het lijfje, een losse mouw of de plaats van een inzetstuk \u2014 op een schetsblok of op briefpapier van een hotel. Met pijltjes gaf hij aan in welke richting de stof moest worden gebruikt, een paar Spaanse woorden gaven de kleur aan. In de studio werkten assistenten zijn suggesties uit tot schetsen voor de ateliers, waar naaisters de eerste toiles maakten. Een schets van een ruggedeelte, een detail en een stofmonster werden aan dit werkdocument toegevoegd, waarop tevens de naam van de premi\u00e8re d\u2019atelier, de hoofdnaaister, werd genoteerd, alsook de naam van de mannequin die de jurk ging dragen. In de catalogus staat een tekening van de creatie die de affiche van de tentoonstelling siert; zie hierboven.
\n<\/span><\/span><\/p>\n\n\t\t