{"id":3264,"date":"2021-07-09T15:55:43","date_gmt":"2021-07-09T13:55:43","guid":{"rendered":"https:\/\/www.tipvanannerose.nl\/?p=3264"},"modified":"2021-08-26T12:00:13","modified_gmt":"2021-08-26T10:00:13","slug":"mauritshuis-is-klein-maar-groots","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.tipvanannerose.nl\/?p=3264","title":{"rendered":"Het Mauritshuis is klein maar groots"},"content":{"rendered":"

Het Mauritshuis: klein maar groots<\/span><\/h1>\n
\"Mauritshuis\"<\/a>

Anne-Rose met op de achtergrond het zelfportret van Adriaen van de Venne (foto Boris de Munnick)<\/p><\/div>\n

Een betrekkelijk onbekend zelfportret van Adriaen van de Venne <\/span>(1589-1662)<\/span> en een bijbels tafereel van Michaelina Wautier (1604-1689). Dat zijn twee nieuwe doeken in de vaste opstelling van het Mauritshuis. Het zelfportret is een klein, maar groots doekje. Het meet slechts 18,2 bij 13,3 centimeter. Van de Venne, die zeventien jaar v\u00f3\u00f3r Rembrandt werd geboren, was een veelzijdig kunstenaar. Hij schilderde <\/span>niet alleen schilderijen, hij schreef ook gedichten en hij maakte prenten en boekillustraties. Van de Venne was de vaste illustrator van de gedichten van Jacob Cats. Ergens tussen 1615 en 1618 maakte hij een uitzonderlijk minutieus zelfportret, waarbij hij was gehuld in rijke en modieuze kleding van zijn tijd.<\/span><\/p>\n

Klein maar fijn<\/h3>\n

Dit zelfportret werd gemaakt kort nadat de in Delft geboren Van de Venne zich in Middelburg had gevestigd. De Zeeuwse hoofdstad was toen welvarend en de kunstenaar maakte er verfijnde schilderijen voor een rijke klantenkring. Op het zelfportret ontbreken schilderattributen. Hij presenteert zich als een welgesteld burger. Zijn zelfverzekerde, tikje hautaine blik is tijdloos en dromerig. Het zelfportret is uitzonderlijk gedetailleerd geschilderd met veel details in het gezicht en in het zwarte, luxueuze kostuum. Kwalitatief behoort het kleine paneel (18,2 x 13,3 cm) tot de allerbeste werken uit de beginfase van zijn carri\u00e8re. Bovendien is het \u00e9\u00e9n van de weinige zelfstandige portretten die we van Van de Venne kennen. Het verkeert in een bijna perfecte staat en vormt een belangrijke versterking van de hoogwaardige groep zelfportretten in de collectie van het Mauritshuis, waaronder het late zelfportret van Rembrandt.<\/p>\n

Collectie Schloss<\/h3>\n
\"Mauritshuis\"<\/a>

Ongedateerde foto uit het begin van de vorige eeuw van de collectie Schloss in de salon in Avenue Henri Martin in Parijs (het zelfportret van Adriaen van de Venne hangt op de onderste rij, vijfde van rechts)<\/p><\/div>\n

\"Mauritshuis\"<\/a>

Close-up van ongedateerde foto uit de vorige eeuw van de collectie Schloss in de salon in Avenue Henri Martin in Parijs (het zelfportret van Adriaen van de Venne hangt in het midden)<\/p><\/div>\n

Het schilderij dook in het begin van de vorige eeuw op in Parijs in de verzameling van de collectioneur Adolphe Schloss (1842\u20131910). Hij en zijn vrouw Mathilde Lucie Haas verzamelde circa 333 werken van zeventiende-eeuwse kunstenaars uit Nederland en Belgi\u00eb. Daaronder werken van Rembrandt, Van Der Heyden, Van Der Neer en Ruisdael. Op ongedateerde foto\u2019s \u2013 waarschijnlijk uit het begin van de vorige eeuw \u2013 van het interieur van zijn salon aan de Avenue Henri Martin bedekken grotere en kleinere schilderijen de wanden schouder-aan-schouder. Tijdens de presentatie in het Mauritshuis werd een foto getoond van een wand in Salon Schloss, waarop op de onderste<\/span><\/span><\/p>\n

rij \u2013 de vijfde van rechts \u2013 het zelfportret van Adriaen van de Venne hangt. Op 13 april 1943 maakte Duitse SS-officiers de collectie buit. De schilderijen werden eerst opgeslagen in Parijs en in november van 1943 verdwenen 230 werken naar Duitsland. Na de oorlog gingen 162 schilderijen terug naar de Erven Schloss, nog altijd worden over meer dan honderd doeken processen gevoerd. Ik weet niet welke route het zelfportret van Adriaen van de Venne aflegde, maar het was in elk geval bijna zeventig jaar eigendom van een Amerikaanse collectioneur. Het Mauritshuis kon het aankopen met steun van de BankGiro Loterij, de Vereniging Rembrandt (mede dankzij haar Themafonds 17de-eeuwse schilderkunst) en een particulier.<\/span><\/span><\/p>\n

\"Mauritshuis\"<\/a>

Michaelina Waultier (1604-1689): De opvoeding van Maria, gemaak in 1656 (langdurige bruikleen in het Mauritshuis).<\/p><\/div>\n

Maria leert lezen<\/h3>\n

Het andere s<\/span><\/span><\/span><\/span>childerij, dat is toegevoegd aan de vaste opstelling van het Mauritshuis, is het grote doek De opvoeding van Maria<\/em> van de Zuid-Nederlandse schilder Michaelina Wautier <\/span><\/span>(1604-1689)<\/span><\/span><\/span><\/span>. Het museum ontving het voor twee jaar in bruikleen. Wautier is \u00e9\u00e9n van de weinige vrouwelijke kunstenaars uit de zeventiende eeuw die naast portretten en stillevens ook Bijbelse en mythologische voorstellingen schilderde. Op dit schilderij beeldde ze een jong meisje af, dat <\/span><\/span>leert lezen van haar moeder. Een oudere man \u2013 klaarblijkelijk haar vader \u2013 staat achter het meisje en richt zijn ogen naar de hemel, dankbaar dat het echtpaar nog op late leeftijd een kind kreeg. Hoewel het gaat om een historiestuk, heeft het de intimiteit van een familietafereel. Het lieve meisje, met een markante koningsblauwe stola, stelt de piepjonge Maria, de latere moeder van Jezus, haar moeder is Anna, haar oude vader is Joachim.<\/span><\/span><\/p>\n

Gemaakt en bedacht door Michaelina<\/h3>\n

Een historiestuk, een voorstelling gebaseerd op een literaire bron, werd destijds beschouwd als het hoogst bereikbare voor een schilder. Want bloemstillevens en portretten waren \u2018slechts\u2019 een nabootsing van de werkelijkheid. Historieschilders moesten ook hun fantasie gebruiken om het verhaal zo goed mogelijk te verbeelden. Wellicht heeft Wautier daarom niet alleen gesigneerd met ‘fecit’ (gemaakt door) maar ook ‘invenit’ (‘bedacht door’), zeer ongewoon voor schilderijen. Wautier woonde vanaf circa 1642 met haar broer in Brussel. Zij waren beiden ongehuwd, beiden actief als schilder en handelaar in vastgoed. <\/span><\/span>Lange tijd werden Wautiers werken aan mannen toegeschreven, maar recent is zij herontdekt. Met dit langdurige bruikleen uit particulier bezit, dat tot stand kwam dankzij bemiddeling van de Hoogsteder Museum Stichting, wil het Mauritshuis het aandeel katholieke onderwerpen versterken, het aantal vrouwelijke kunstenaars in de vaste opstelling vergroten en bovenal laten zien dat menselijke aspecten als zorg, aandacht en opvoeding universele waarden van alle tijden zijn.<\/span><\/span><\/p>\n

Mauritshuis – Frick Collection<\/h3>\n\n\t\t