{"id":2473,"date":"2019-10-14T17:44:41","date_gmt":"2019-10-14T15:44:41","guid":{"rendered":"https:\/\/www.tipvanannerose.nl\/?p=2473"},"modified":"2019-10-14T18:02:28","modified_gmt":"2019-10-14T16:02:28","slug":"eindspel-is-puur-spel-niets-minder","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.tipvanannerose.nl\/?p=2473","title":{"rendered":"Eindspel is puur spel, niets minder"},"content":{"rendered":"<h1>Eindspel: spel, spel en nog eens spel<\/h1>\n<div id=\"attachment_2472\" style=\"width: 310px\" class=\"wp-caption alignleft\"><a href=\"https:\/\/www.tipvanannerose.nl\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/jane-brown-samuel-beckett.jpg\"><img decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-2472\" class=\"wp-image-2472 size-medium\" src=\"https:\/\/www.tipvanannerose.nl\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/jane-brown-samuel-beckett-300x196.jpg\" alt=\"Eindspel\" width=\"300\" height=\"196\" srcset=\"https:\/\/www.tipvanannerose.nl\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/jane-brown-samuel-beckett-200x130.jpg 200w, https:\/\/www.tipvanannerose.nl\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/jane-brown-samuel-beckett-300x196.jpg 300w, https:\/\/www.tipvanannerose.nl\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/jane-brown-samuel-beckett-400x261.jpg 400w, https:\/\/www.tipvanannerose.nl\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/jane-brown-samuel-beckett.jpg 480w\" sizes=\"(max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a><p id=\"caption-attachment-2472\" class=\"wp-caption-text\">Samuel Beckett (The Jane Brown Literary Estate \/ National Portrait Gallery London)<\/p><\/div>\n<p>Het toneelstuk <em>Eindspel<\/em> van Samuel Beckett ging op 3 april 1957 in wereldpremi\u00e8re; precies twee jaar voordat ik werd geboren. Beckett was toen al wereldberoemd dankzij zijn toneelstuk <em>Wachten op Godot<\/em>, dat hij in 1953 oorspronkelijk in het Frans schreef: <em>En Attendent Godot<\/em>. Hij schreef <em>Eindspel<\/em> ook in het Frans; het stuk heette bij de eerste voorstelling <em>Fin de Partie<\/em> en het werd in het Frans gespeeld tijdens de wereldpremi\u00e8re in The Royal Court Theatre in Londen. Als je dat voor elkaar krijgt, ben je een hele Grote, met een hoofdletter G. En dat was Samuel Beckett.<\/p>\n<h3>&#8220;Geen toevalligheden&#8221;<\/h3>\n<p>De in Dublin geboren Beckett (1906-1989) was onaantastbaar, een godheid in de wereld van kunst en cultuur. In 1969 kreeg hij de Nobelprijs voor Literatuur, vooral voor de manier waarop hij \u2018de armoede van de moderne mens\u2019 beschreef. Zijn meesterwerken<em> Wachten op Godot<\/em> en <em>Eindspel<\/em> zijn allebei raadselachtige stukken over mannen die wachten, wachten, wachten op\u2026 tja\u2026 waar wachten ze op? Ze praten en herhalen zichzelf voortdurend, drentelen en lummelen, kibbelen en bungelen tussen hoop en wanhoop. Beckett zei ooit over Eindspel: \u201cEr zijn geen toevalligheden in <em>Eindspel<\/em>. Alles berust op analogie en herhaling.\u201d<\/p>\n<h3>Dwingend<\/h3>\n<p><a href=\"https:\/\/www.tipvanannerose.nl\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/334707-Eindspel-03-\u00a9-Sanne-Peper-ed99c0-original-1570795695.jpg\"><img decoding=\"async\" class=\"alignleft wp-image-2470 size-medium\" src=\"https:\/\/www.tipvanannerose.nl\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/334707-Eindspel-03-\u00a9-Sanne-Peper-ed99c0-original-1570795695-206x300.jpg\" alt=\"Eindspel\" width=\"206\" height=\"300\" srcset=\"https:\/\/www.tipvanannerose.nl\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/334707-Eindspel-03-\u00a9-Sanne-Peper-ed99c0-original-1570795695-200x291.jpg 200w, https:\/\/www.tipvanannerose.nl\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/334707-Eindspel-03-\u00a9-Sanne-Peper-ed99c0-original-1570795695-206x300.jpg 206w, https:\/\/www.tipvanannerose.nl\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/334707-Eindspel-03-\u00a9-Sanne-Peper-ed99c0-original-1570795695-400x582.jpg 400w, https:\/\/www.tipvanannerose.nl\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/334707-Eindspel-03-\u00a9-Sanne-Peper-ed99c0-original-1570795695-600x873.jpg 600w, https:\/\/www.tipvanannerose.nl\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/334707-Eindspel-03-\u00a9-Sanne-Peper-ed99c0-original-1570795695-704x1024.jpg 704w, https:\/\/www.tipvanannerose.nl\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/334707-Eindspel-03-\u00a9-Sanne-Peper-ed99c0-original-1570795695-768x1117.jpg 768w, https:\/\/www.tipvanannerose.nl\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/334707-Eindspel-03-\u00a9-Sanne-Peper-ed99c0-original-1570795695-800x1164.jpg 800w, https:\/\/www.tipvanannerose.nl\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/334707-Eindspel-03-\u00a9-Sanne-Peper-ed99c0-original-1570795695.jpg 825w\" sizes=\"(max-width: 206px) 100vw, 206px\" \/><\/a>Zowel <em>Wachten op Godot<\/em> als <em>Eindspel<\/em> zijn klassiekers, die veelvuldig in Nederland zijn gespeeld. Bijvoorbeeld in het seizoen 1972\/1973 door Ko van Dijk in de rol die nu wordt gespeeld door Hans Croiset. Dat gebeurde altijd en gebeurt nog altijd in de vertaling van Jacoba van Velde (1903-1985), want dat is voorgeschreven. Er is wel meer voorgeschreven in stukken van de strenge Beckett. Zijn talloze regie-aanwijzingen zijn dwingend. De merkwaardige tragikomedie <em>Eindspel<\/em> telt slechts vier personages: de blinde Hamm die niet kan lopen, zijn knecht Clov die niet kan zitten en verder Nell en Nagg, de ouders van Hamm die in vuilnisbakken bivakkeren en slechts af en toe tevoorschijn komen, zoals het harige monster Oscar in <em>Sesamstraat<\/em>. Het hele stuk duurt ongeveer \u00e9\u00e9n uur en twintig minuten, de eerste zin is \u201cHet is afgelopen\u201d en als het is afgelopen, is het publiek weinig wijzer geworden.<\/p>\n<h3>Toneelvorst<\/h3>\n<div id=\"attachment_2465\" style=\"width: 310px\" class=\"wp-caption alignright\"><a href=\"https:\/\/www.tipvanannerose.nl\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/img34525_234.jpg\"><img decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-2465\" class=\"wp-image-2465 size-medium\" src=\"https:\/\/www.tipvanannerose.nl\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/img34525_234-300x200.jpg\" alt=\"Eindspel\" width=\"300\" height=\"200\" srcset=\"https:\/\/www.tipvanannerose.nl\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/img34525_234-200x134.jpg 200w, https:\/\/www.tipvanannerose.nl\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/img34525_234-300x200.jpg 300w, https:\/\/www.tipvanannerose.nl\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/img34525_234-400x267.jpg 400w, https:\/\/www.tipvanannerose.nl\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/img34525_234-600x401.jpg 600w, https:\/\/www.tipvanannerose.nl\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/img34525_234-768x513.jpg 768w, https:\/\/www.tipvanannerose.nl\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/img34525_234-800x535.jpg 800w, https:\/\/www.tipvanannerose.nl\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/img34525_234.jpg 823w\" sizes=\"(max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a><p id=\"caption-attachment-2465\" class=\"wp-caption-text\">Hans Croiset als Hamm (foto Sanne Peper)<\/p><\/div>\n<p>Hans Croiset speelt de blinde Hamm, Ren\u00e9 van \u2019t Hof speelt zijn knecht Clov en de twee vuilnisvatbewoners Nell en Nagg worden gespeeld door Elsje de Wijn en Cas Enklaar. Croiset, die vier dagen na de premi\u00e8re 84 jaar wordt en terecht de eminence grise van het vaderlandse toneel is, draagt een inktzwarte bril die zijn zicht volledig belemmert. Hij zit met blote voeten in een ongemakkelijke stoel, die van tijd tot tijd \u2013 maar niet te vaak \u2013 door zijn bediende over het toneel wordt gerold. De meeste tijd zit Croiset midvoor, als de ongekroonde toneelvorst die hij is. Of eigenlijk als de gekroonde toneelvorst, want de recensies over deze opnieuw meesterlijke creaties zijn buitengewoon lovend. Bravo!<\/p>\n<h3>Stalen smoel<\/h3>\n<div id=\"attachment_2467\" style=\"width: 216px\" class=\"wp-caption alignleft\"><a href=\"https:\/\/www.tipvanannerose.nl\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/334712-Eindspel-08-staand-\u00a9-Sanne-Peper-4e8e82-original-1570795696.jpg\"><img decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-2467\" class=\"wp-image-2467 size-medium\" src=\"https:\/\/www.tipvanannerose.nl\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/334712-Eindspel-08-staand-\u00a9-Sanne-Peper-4e8e82-original-1570795696-206x300.jpg\" alt=\"Eindspel\" width=\"206\" height=\"300\" srcset=\"https:\/\/www.tipvanannerose.nl\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/334712-Eindspel-08-staand-\u00a9-Sanne-Peper-4e8e82-original-1570795696-200x291.jpg 200w, https:\/\/www.tipvanannerose.nl\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/334712-Eindspel-08-staand-\u00a9-Sanne-Peper-4e8e82-original-1570795696-206x300.jpg 206w, https:\/\/www.tipvanannerose.nl\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/334712-Eindspel-08-staand-\u00a9-Sanne-Peper-4e8e82-original-1570795696-400x582.jpg 400w, https:\/\/www.tipvanannerose.nl\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/334712-Eindspel-08-staand-\u00a9-Sanne-Peper-4e8e82-original-1570795696-600x873.jpg 600w, https:\/\/www.tipvanannerose.nl\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/334712-Eindspel-08-staand-\u00a9-Sanne-Peper-4e8e82-original-1570795696-704x1024.jpg 704w, https:\/\/www.tipvanannerose.nl\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/334712-Eindspel-08-staand-\u00a9-Sanne-Peper-4e8e82-original-1570795696-768x1117.jpg 768w, https:\/\/www.tipvanannerose.nl\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/334712-Eindspel-08-staand-\u00a9-Sanne-Peper-4e8e82-original-1570795696-800x1164.jpg 800w, https:\/\/www.tipvanannerose.nl\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/334712-Eindspel-08-staand-\u00a9-Sanne-Peper-4e8e82-original-1570795696.jpg 825w\" sizes=\"(max-width: 206px) 100vw, 206px\" \/><\/a><p id=\"caption-attachment-2467\" class=\"wp-caption-text\">Hans Croiset en Ren\u00e9 van &#8217;t Hof (foto Sanne Peper)<\/p><\/div>\n<p>Ren\u00e9 van \u2019t Hof is ook weergaloos. Hij drentelt heen en weer, reddert in een wereld waarin niks meer te redden valt. Want die wereld is kaal, kapot en alles is uitgestorven. Nou ja, behalve die ene rat in de keuken. Van \u2019t Hof rommelt met een keukentrap, een verrekijker, een speelgoedhond, hij opent deuren en ramen, om die vervolgens weer dicht te doen (en daarna weer open). Dit alles doet hij met een stalen smoel en volstrekt naturel. Van \u2019t Hof volgde ooit de mime-opleiding, maar die heeft hij nooit afgemaakt. Dat hoefde hij ook niet, want hij is een geboren mimespeler. Er is een frappante overeenkomst tussen hem en Hans Croiset. Zij zijn de geboren mimespeler versus de geboren acteur. Hans Croiset heeft immers nooit een formele opleiding genoten en leerde het spelen van zijn vader Max Croiset, diens collega\u2019s en uit de praktijk.<\/p>\n<h3>Herhalingen<\/h3>\n<p>Maar ja, wat moet je met <em>Eindspel<\/em>? Tja\u2026 Nogmaals Beckett: \u201cEindspel is puur spel, niets minder\u201d. Maar kennelijk ook niets meer. Het is alsof je Hans van Manen hoort zeggen: \u201cDans is dans, niets meer\u201d. Er zijn verwijzingen naar toneel, er zijn continu herhalingen waardoor er een soort cadans ontstaat. Hamm vraagt voortdurend of het al tijd is voor zijn pijnstillers. Als het eindelijk tijd is, blijken er geen pijnstillers meer te zijn. Clov zegt voortdurend: \u201cIk verlaat je\u201d, maar hij gaat niet weg. Toch staat hij aan het einde van de voorstelling met een koffer in zijn hand. Zijn standaardantwoord op vrijwel alles is: \u201cZoals gebruikelijk\u201d. Wanneer Cas Enklaar in de gedaante van Nagg voor het eerst zijn hoofd uit de vuilnisbak steekt, roept hij smekend om z\u2019n pap: \u201cMe pap! Me pap! Ik wil me pap!\u201d<\/p>\n<h3>Po\u00ebtisch en proza\u00efsch<\/h3>\n<div id=\"attachment_2471\" style=\"width: 310px\" class=\"wp-caption alignleft\"><a href=\"https:\/\/www.tipvanannerose.nl\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/334705-Eindspel-02-\u00a9-Sanne-Peper-1cce9e-original-1570795695.jpg\"><img decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-2471\" class=\"wp-image-2471 size-medium\" src=\"https:\/\/www.tipvanannerose.nl\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/334705-Eindspel-02-\u00a9-Sanne-Peper-1cce9e-original-1570795695-300x206.jpg\" alt=\"Eindspel\" width=\"300\" height=\"206\" srcset=\"https:\/\/www.tipvanannerose.nl\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/334705-Eindspel-02-\u00a9-Sanne-Peper-1cce9e-original-1570795695-200x138.jpg 200w, https:\/\/www.tipvanannerose.nl\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/334705-Eindspel-02-\u00a9-Sanne-Peper-1cce9e-original-1570795695-300x206.jpg 300w, https:\/\/www.tipvanannerose.nl\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/334705-Eindspel-02-\u00a9-Sanne-Peper-1cce9e-original-1570795695-400x275.jpg 400w, https:\/\/www.tipvanannerose.nl\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/334705-Eindspel-02-\u00a9-Sanne-Peper-1cce9e-original-1570795695-600x413.jpg 600w, https:\/\/www.tipvanannerose.nl\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/334705-Eindspel-02-\u00a9-Sanne-Peper-1cce9e-original-1570795695-768x528.jpg 768w, https:\/\/www.tipvanannerose.nl\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/334705-Eindspel-02-\u00a9-Sanne-Peper-1cce9e-original-1570795695-800x550.jpg 800w, https:\/\/www.tipvanannerose.nl\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/334705-Eindspel-02-\u00a9-Sanne-Peper-1cce9e-original-1570795695-1024x704.jpg 1024w, https:\/\/www.tipvanannerose.nl\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/334705-Eindspel-02-\u00a9-Sanne-Peper-1cce9e-original-1570795695.jpg 1200w\" sizes=\"(max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a><p id=\"caption-attachment-2471\" class=\"wp-caption-text\">Cas Enklaar en Elsje de Wijn (foto Sanne Peper)<\/p><\/div>\n<p>Er is ook zeker ruimte voor humor, maar dan wel de van Gummbah of Kamagurka. Bijvoorbeeld in het volgende dialoogje, waarin Clov zegt dat hij niet kan zitten. Hamm: \u201cIk kan niet staan. Zo heeft iedereen z\u2019n specialiteit\u201d. <em>Eindspel<\/em> is po\u00ebtisch en proza\u00efsch, grappig en inktzwart, hoopvol en wanhopig, met een zinnetje als \u201cNiks is grappiger dan ongeluk\u201d. Als Nagg zijn hoofd weer eens uit het vuilnisvat steekt, klaagt Hamm: \u201cHoudt dit dan nooit op? Mijn koninkrijk voor een vuilnisman\u201d. Na enige tijd vraagt Hamm: \u201cClov, vind je niet dat het lang genoeg heeft geduurd?\u201d Als Clov vraagt of Hamm gelooft in een leven hierna, is zijn antwoord: \u201cHet mijne is dat altijd geweest.\u201d Nog een paar citaten: \u201cJe bent op aarde, daar is geen remedie voor\u201d, \u201cHet einde zit in het begin en toch ga je door\u201d en \u201cIk ben er nooit geweest. Alles heeft zich zonder mij afgespeeld\u201d. En dit dialoogje: \u201cHeb jij ooit een gelukkig moment gekend?\u201d Het antwoord: \u201cNiet dat ik weet\u201d.<\/p>\n<h3>Loek Zonneveld (1948-2018)<\/h3>\n<div id=\"attachment_2468\" style=\"width: 310px\" class=\"wp-caption alignright\"><a href=\"https:\/\/www.tipvanannerose.nl\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/334709-Eindspel-09-\u00a9-Sanne-Peper-a85d6b-original-1570795696.jpg\"><img decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-2468\" class=\"wp-image-2468 size-medium\" src=\"https:\/\/www.tipvanannerose.nl\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/334709-Eindspel-09-\u00a9-Sanne-Peper-a85d6b-original-1570795696-300x206.jpg\" alt=\"Eindspel\" width=\"300\" height=\"206\" srcset=\"https:\/\/www.tipvanannerose.nl\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/334709-Eindspel-09-\u00a9-Sanne-Peper-a85d6b-original-1570795696-200x138.jpg 200w, https:\/\/www.tipvanannerose.nl\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/334709-Eindspel-09-\u00a9-Sanne-Peper-a85d6b-original-1570795696-300x206.jpg 300w, https:\/\/www.tipvanannerose.nl\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/334709-Eindspel-09-\u00a9-Sanne-Peper-a85d6b-original-1570795696-400x275.jpg 400w, https:\/\/www.tipvanannerose.nl\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/334709-Eindspel-09-\u00a9-Sanne-Peper-a85d6b-original-1570795696-600x413.jpg 600w, https:\/\/www.tipvanannerose.nl\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/334709-Eindspel-09-\u00a9-Sanne-Peper-a85d6b-original-1570795696-768x528.jpg 768w, https:\/\/www.tipvanannerose.nl\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/334709-Eindspel-09-\u00a9-Sanne-Peper-a85d6b-original-1570795696-800x550.jpg 800w, https:\/\/www.tipvanannerose.nl\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/334709-Eindspel-09-\u00a9-Sanne-Peper-a85d6b-original-1570795696-1024x704.jpg 1024w, https:\/\/www.tipvanannerose.nl\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/334709-Eindspel-09-\u00a9-Sanne-Peper-a85d6b-original-1570795696.jpg 1200w\" sizes=\"(max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a><p id=\"caption-attachment-2468\" class=\"wp-caption-text\">Hans Croiset en Ren\u00e9 van &#8217;t Hof (foto Sanne Peper)<\/p><\/div>\n<p>En toch en toch en toch&#8230; je zit geboeid te kijken en te luisteren hoe steengoede acteurs je kaal en puur deelgenoot maken van de wonderlijke hersenspinsels van Samuel Beckett. Het lijkt nergens over te gaan. Of gaat het juist over alles? Regisseur Erik Whien, die tien jaar geleden <em>Wachten op Godot<\/em> regisseerde bij Toneelgroep Oostpool, schrijft in het programmaboek dat hij is aangetrokken door spelplezier, lichtheid en zwaarte in het werk van Beckett: \u201cHet stuk blijft een enigma, de abstractie verdwijnt nooit helemaal. Maar de realiteit ook niet: het is wat het is. Spel, spel en nog eens spel.\u201d De voorstelling is overigens opgedragen aan Loek Zonneveld, de meesterlijke toneelrecensent en docent die vorig jaar op 71-jarige leeftijd overleed. Een mooi gebaar.<\/p>\n<h3>Marathon Man<\/h3>\n<div id=\"attachment_2478\" style=\"width: 310px\" class=\"wp-caption alignleft\"><a href=\"https:\/\/www.tipvanannerose.nl\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/marathonreview.jpg\"><img decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-2478\" class=\"wp-image-2478 size-medium\" src=\"https:\/\/www.tipvanannerose.nl\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/marathonreview-300x172.jpg\" alt=\"Eindspel\" width=\"300\" height=\"172\" srcset=\"https:\/\/www.tipvanannerose.nl\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/marathonreview-200x115.jpg 200w, https:\/\/www.tipvanannerose.nl\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/marathonreview-300x172.jpg 300w, https:\/\/www.tipvanannerose.nl\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/marathonreview-400x230.jpg 400w, https:\/\/www.tipvanannerose.nl\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/marathonreview.jpg 597w\" sizes=\"(max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a><p id=\"caption-attachment-2478\" class=\"wp-caption-text\">Dustin Hoffman in Marathon Man<\/p><\/div>\n<p>Er is overigens iets in de voorstelling dat me verbaast. Hans Croiset speelt de blinde Hamm in volledige duisternis. Zijn zwarte bril, die strak aansluit op de huid rond zijn ogen, laat geen greintje licht toe. Na de voorstelling zei hij me dat dit bijkans een claustrofobische ervaring is. Wellicht draagt deze kwelling bij tot zijn overtuigende spel, maar ik moest denken aan wat Laurence Olivier in 1976 zei tegen Dustin Hoffman tijdens de opname van de film <em>Marathon Man<\/em>. Hoffman speelde iemand die continu aan het rennen was, niet kon slapen en uitgeput was. Om dit effect te bereiken bleef hij 72 uur wakker, waarna hij uitgeput op de set verscheen. Dit verbaasde Laurence Olivier, die volgens de overlevering tegen Hoffman zei: \u201cMy dear boy, why don\u2019t you just try acting?\u201d<\/p>\n<h3>Het Moderne Repertoire<\/h3>\n<div id=\"attachment_2479\" style=\"width: 310px\" class=\"wp-caption alignright\"><a href=\"https:\/\/www.tipvanannerose.nl\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/Het-Moderne-Repertoire.jpg\"><img decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-2479\" class=\"wp-image-2479 size-medium\" src=\"https:\/\/www.tipvanannerose.nl\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/Het-Moderne-Repertoire-300x225.jpg\" alt=\"Eindspel\" width=\"300\" height=\"225\" srcset=\"https:\/\/www.tipvanannerose.nl\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/Het-Moderne-Repertoire-200x150.jpg 200w, https:\/\/www.tipvanannerose.nl\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/Het-Moderne-Repertoire-300x225.jpg 300w, https:\/\/www.tipvanannerose.nl\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/Het-Moderne-Repertoire-400x300.jpg 400w, https:\/\/www.tipvanannerose.nl\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/Het-Moderne-Repertoire.jpg 480w\" sizes=\"(max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a><p id=\"caption-attachment-2479\" class=\"wp-caption-text\">Leen Jongewaard in Het Moderne Repertoire<\/p><\/div>\n<p>Ik besluit mijn artikel met de link naar een act van Leen Jongewaard, die 55 jaar geleden in Cabaret Lurelei de grappige en vileine act <em>Het Moderne Repertoire<\/em> speelde. Guus Vleugel fileerde met zijn messcerpe pen absurdistische voorstellingen van Kees van Iersel en toneelstukken van Beckett en Adamov. Ik moet altijd zo lachen als Leen Jongewaard zingt: \u201cIk weet nog goed hoe ik een keer dat grote stuk van Beckett zag.\/ Dat stuk waarin Andrea Domburg kreunend in de modder lag.\/ En Henk van Ulsen zat de hele tijd te bijten op een schoen.\/ En kijk, dat leek me nou zo heerlijk om te doen\u201d. Take it away, Leen Jongewaard:\u00a0<a href=\"https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=kRE-ebxOfrA\"> https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=kRE-ebxOfrA<\/a><\/p>\n<p><em>Eindspel, gezien 12 oktober 2019 in Theater Rotterdam. Een productie van Theater Rotterdam, tekst Samuel Beckett, vertaling Jacoba van Velde, spel Hans Croiset, Ren\u00e9 van \u2019t Hof, Cas Enklaar en Elsje de Wijn, regie Erik Whien, decor Marc Warning, kostuums Bernadette Corstens, sc\u00e8nefoto\u2019s Sanne Peper. Tournee t\/m 13 december 2019. Informatie en kaarten: www.theaterrotterdam.nl<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Eindspel: spel, spel en nog eens spel Het toneelstuk Eindspel van Samuel Beckett ging op 3 april 1957 in wereldpremi\u00e8re; precies twee jaar voordat ik werd geboren. Beckett was toen al wereldberoemd dankzij zijn toneelstuk Wachten op Godot, dat hij in 1953 oorspronkelijk in het Frans schreef: En Attendent Godot. Hij schreef Eindspel ook in<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2466,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_exactmetrics_skip_tracking":false,"footnotes":""},"categories":[31],"tags":[],"class_list":["post-2473","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-theater"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v28.3 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Eindspel is puur spel, niets minder - Anne Rose Bantzinger<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Eindspel is spel, spel en nog eens spel\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.tipvanannerose.nl\/?p=2473\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"nl_NL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Eindspel is puur spel, niets minder - Anne Rose Bantzinger\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Eindspel is spel, spel en nog eens spel\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.tipvanannerose.nl\/?p=2473\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Anne Rose Bantzinger\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2019-10-14T15:44:41+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2019-10-14T16:02:28+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.tipvanannerose.nl\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/img31746_190.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1200\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"510\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Anne-Rose\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Geschreven door\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Anne-Rose\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Geschatte leestijd\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"7 minuten\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.tipvanannerose.nl\\\/?p=2473#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.tipvanannerose.nl\\\/?p=2473\"},\"author\":{\"name\":\"Anne-Rose\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.tipvanannerose.nl\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/18a37c80465eb8a1493078882aa19dc5\"},\"headline\":\"Eindspel is puur spel, niets minder\",\"datePublished\":\"2019-10-14T15:44:41+00:00\",\"dateModified\":\"2019-10-14T16:02:28+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.tipvanannerose.nl\\\/?p=2473\"},\"wordCount\":1469,\"commentCount\":0,\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.tipvanannerose.nl\\\/?p=2473#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.tipvanannerose.nl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2019\\\/10\\\/img31746_190.jpg\",\"articleSection\":[\"Theater\"],\"inLanguage\":\"nl-NL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.tipvanannerose.nl\\\/?p=2473#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.tipvanannerose.nl\\\/?p=2473\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.tipvanannerose.nl\\\/?p=2473\",\"name\":\"Eindspel is puur spel, niets minder - Anne Rose Bantzinger\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.tipvanannerose.nl\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.tipvanannerose.nl\\\/?p=2473#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.tipvanannerose.nl\\\/?p=2473#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.tipvanannerose.nl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2019\\\/10\\\/img31746_190.jpg\",\"datePublished\":\"2019-10-14T15:44:41+00:00\",\"dateModified\":\"2019-10-14T16:02:28+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.tipvanannerose.nl\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/18a37c80465eb8a1493078882aa19dc5\"},\"description\":\"Eindspel is spel, spel en nog eens spel\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.tipvanannerose.nl\\\/?p=2473#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"nl-NL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.tipvanannerose.nl\\\/?p=2473\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"nl-NL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.tipvanannerose.nl\\\/?p=2473#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.tipvanannerose.nl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2019\\\/10\\\/img31746_190.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.tipvanannerose.nl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2019\\\/10\\\/img31746_190.jpg\",\"width\":1200,\"height\":510,\"caption\":\"Eindspel\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.tipvanannerose.nl\\\/?p=2473#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.tipvanannerose.nl\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Eindspel is puur spel, niets minder\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.tipvanannerose.nl\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.tipvanannerose.nl\\\/\",\"name\":\"Anne Rose Bantzinger\",\"description\":\"ontwapenend boeiend verrassend creatief\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/www.tipvanannerose.nl\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"nl-NL\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.tipvanannerose.nl\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/18a37c80465eb8a1493078882aa19dc5\",\"name\":\"Anne-Rose\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"nl-NL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/5a524f09771ae87d5e96c69a81ff85b4ac0f92614c4a4095569a1e8a681117b3?s=96&d=mm&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/5a524f09771ae87d5e96c69a81ff85b4ac0f92614c4a4095569a1e8a681117b3?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/5a524f09771ae87d5e96c69a81ff85b4ac0f92614c4a4095569a1e8a681117b3?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Anne-Rose\"},\"url\":\"https:\\\/\\\/www.tipvanannerose.nl\\\/?author=1\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Eindspel is puur spel, niets minder - Anne Rose Bantzinger","description":"Eindspel is spel, spel en nog eens spel","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.tipvanannerose.nl\/?p=2473","og_locale":"nl_NL","og_type":"article","og_title":"Eindspel is puur spel, niets minder - Anne Rose Bantzinger","og_description":"Eindspel is spel, spel en nog eens spel","og_url":"https:\/\/www.tipvanannerose.nl\/?p=2473","og_site_name":"Anne Rose Bantzinger","article_published_time":"2019-10-14T15:44:41+00:00","article_modified_time":"2019-10-14T16:02:28+00:00","og_image":[{"width":1200,"height":510,"url":"https:\/\/www.tipvanannerose.nl\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/img31746_190.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Anne-Rose","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Geschreven door":"Anne-Rose","Geschatte leestijd":"7 minuten"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/www.tipvanannerose.nl\/?p=2473#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.tipvanannerose.nl\/?p=2473"},"author":{"name":"Anne-Rose","@id":"https:\/\/www.tipvanannerose.nl\/#\/schema\/person\/18a37c80465eb8a1493078882aa19dc5"},"headline":"Eindspel is puur spel, niets minder","datePublished":"2019-10-14T15:44:41+00:00","dateModified":"2019-10-14T16:02:28+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/www.tipvanannerose.nl\/?p=2473"},"wordCount":1469,"commentCount":0,"image":{"@id":"https:\/\/www.tipvanannerose.nl\/?p=2473#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.tipvanannerose.nl\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/img31746_190.jpg","articleSection":["Theater"],"inLanguage":"nl-NL","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/www.tipvanannerose.nl\/?p=2473#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.tipvanannerose.nl\/?p=2473","url":"https:\/\/www.tipvanannerose.nl\/?p=2473","name":"Eindspel is puur spel, niets minder - Anne Rose Bantzinger","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.tipvanannerose.nl\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.tipvanannerose.nl\/?p=2473#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.tipvanannerose.nl\/?p=2473#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.tipvanannerose.nl\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/img31746_190.jpg","datePublished":"2019-10-14T15:44:41+00:00","dateModified":"2019-10-14T16:02:28+00:00","author":{"@id":"https:\/\/www.tipvanannerose.nl\/#\/schema\/person\/18a37c80465eb8a1493078882aa19dc5"},"description":"Eindspel is spel, spel en nog eens spel","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.tipvanannerose.nl\/?p=2473#breadcrumb"},"inLanguage":"nl-NL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.tipvanannerose.nl\/?p=2473"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"nl-NL","@id":"https:\/\/www.tipvanannerose.nl\/?p=2473#primaryimage","url":"https:\/\/www.tipvanannerose.nl\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/img31746_190.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.tipvanannerose.nl\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/img31746_190.jpg","width":1200,"height":510,"caption":"Eindspel"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.tipvanannerose.nl\/?p=2473#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/www.tipvanannerose.nl\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Eindspel is puur spel, niets minder"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.tipvanannerose.nl\/#website","url":"https:\/\/www.tipvanannerose.nl\/","name":"Anne Rose Bantzinger","description":"ontwapenend boeiend verrassend creatief","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.tipvanannerose.nl\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"nl-NL"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/www.tipvanannerose.nl\/#\/schema\/person\/18a37c80465eb8a1493078882aa19dc5","name":"Anne-Rose","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"nl-NL","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/5a524f09771ae87d5e96c69a81ff85b4ac0f92614c4a4095569a1e8a681117b3?s=96&d=mm&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/5a524f09771ae87d5e96c69a81ff85b4ac0f92614c4a4095569a1e8a681117b3?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/5a524f09771ae87d5e96c69a81ff85b4ac0f92614c4a4095569a1e8a681117b3?s=96&d=mm&r=g","caption":"Anne-Rose"},"url":"https:\/\/www.tipvanannerose.nl\/?author=1"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.tipvanannerose.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2473","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.tipvanannerose.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.tipvanannerose.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.tipvanannerose.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.tipvanannerose.nl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2473"}],"version-history":[{"count":8,"href":"https:\/\/www.tipvanannerose.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2473\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2483,"href":"https:\/\/www.tipvanannerose.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2473\/revisions\/2483"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.tipvanannerose.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/2466"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.tipvanannerose.nl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2473"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.tipvanannerose.nl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2473"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.tipvanannerose.nl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2473"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}